Teoria i praktyka

Chaos w koszyku świadczeń zdrowotnych

Dr n. ekon. Greta Kanownik

Komunikacyjny chaos wokół koszyka świadczeń gwarantowanych sprawia, że Polacy nie wiedzą, czym on jest ani na co mogą liczyć. Nie chcą więc płacić za dodatkowe świadczenia i usługi, w tym m.in. dostęp do najnowszych terapii, ponieważ sądzą, że mają prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej na najwyższym poziomie, co jest oczywiście nieprawdą. Nawet najbogatsze kraje przykładają wielką wagę do racjonalnych wydatków na ochronę zdrowia, gdyż biorąc pod uwagę tempo rozwoju medycyny, można na nią wydać każdą ilość pieniędzy.

Koszyk świadczeń gwarantowanych to wykaz świadczeń i procedur zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych wykonywanych przez świadczeniodawców na rzecz pacjentów ubezpieczonych w powszechnym systemie ubezpieczenia zdrowotnego.

Koszyk świadczeń gwarantowanych podzielono na rozdziały:

1. Podstawowa opieka zdrowotna,

2. Ambulatoryjna opieka specjalistyczna,

3. Leczenie szpitalne,

4. Rehabilitacja lecznicza,

5. Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień,

6. Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej,

7. Leczenie stomatologiczne,

8. Leczenie uzdrowiskowe,

9. Zaopatrzenie w wyroby medyczne,

10. Ratownictwo medyczne,

11. Opieka paliatywna i hospicyjna,

12. Świadczenia wysokospecjalistyczne,

13. Programy zdrowotne,

14. Leki i programy lekowe.

Sprawne zarządzanie koszykiem ma zasadnicze znaczenie dla regulacji systemu ochrony zdrowia oraz dla funkcjonowania ubezpieczeń zdrowotnych. Mimo że Ministerstwo Zdrowia ustala teoretyczną zawartość koszyka, to płatnik ma zasadniczy wpływ na jego finalny kształt i gwarancję dostępu do świadczeń. Chcąc uniknąć przekroczenia budżetu, prezes NFZ urealnia koszyk, bezpośrednio wpływając na jego ostateczną realizację. W Polsce pozycja monopsonu – NFZ jest bardzo silna. W związku z tym przerzuca się obciążenia na świadczeniodawców oraz pośrednio ogranicza dostęp do świadczeń zdrowotnych poprzez takie mechanizmy jak: konkurs ofert (to oczywiście przewrotna nazwa w warunkach monopsonu), limity, warunki kontraktowania świadczeń i faktyczne ograniczenie wielkości kontraktów na podstawie budżetów historycznych świadczeniodawców. Gdy koszyk jest tworzony ponad stan – czyli zawiera więcej świadczeń zdrowotnych, niż płatnik jest w stanie sfinansować – powstaje deficyt. Może prowadzić on do:

  • zadłużania się płatnika,
  • zadłużania się świadczeniodawców,
  • ograniczania dostępu do świadczeń teoretycznie gwarantowanych,
  • wszystkich powyższych w różnych konstelacjach i proporcjach.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Obywatelu, czy wiesz, czym jest koszyk?

W dyskusji o dodatkowych ubezpieczeniach zdrowotnych pojawia się czasami określenie „koszyk świadczeń gwarantowanych”. Jednak niewiele osób prawidłowo potrafi wskazać, jaki jest [...]

Zwięzłe podsumowanie

1. Nic nie jest za darmo. Z takim myśleniem trzeba skończyć.