Psychiatria
Psychoza po dopalaczach – postępowanie dyżurowe
Lek. Karolina Wilczyńska, lek. Katarzyna Simonienko, lek. Mikołaj Kwiatkowski, dr hab. med. Napoleon Waszkiewicz, lek. Natalia Wygnał
Nowe substancje psychoaktywne, zwane dopalaczami, są przyczyną zatruć wymagających interwencji medycznej, a także mogą wywoływać ostre stany psychotyczne, które należy różnicować z pierwotnymi zaburzeniami psychicznymi.

Praktyka kliniczna

Psychoza po dopalaczach – postępowanie dyżurowe

Lek. Karolina Wilczyńska

Lek. Katarzyna Simonienko

Lek. Mikołaj Kwiatkowski

Dr hab. med. Napoleon Waszkiewicz

Lek. Natalia Wygnał

Klinika Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Adres do korespondencji: Lek. Karolina Wilczyńska, Klinika Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, pl. Brodowicza 1, 16-070 Choroszcz

Small wilczynska k opt

Lek. Karolina Wilczyńska

Small simonienko k opt

Lek. Katarzyna Simonienko

Small kwiatkowski m opt

Lek. Mikołaj Kwiatkowski

Small waszkiewicz n opt

Dr hab. med. Napoleon Waszkiewicz

Nowe substancje psychoaktywne, zwane dopalaczami, są przyczyną zatruć wymagających interwencji medycznej, a także mogą wywoływać ostre stany psychotyczne, które należy różnicować z pierwotnymi zaburzeniami psychicznymi. Do właściwego leczenia psychoz wywołanych przyjęciem dopalaczy przydatna jest znajomość mechanizmów ich działania i umiejętność przybliżonego określenia, jakiego rodzaju substancja mogła spowodować stwierdzane u pacjenta objawy.

Nowe substancje psychoaktywne zostały wprowadzone na rynek w 2010 roku jako alternatywa dla środków odurzających, których posiadanie i dystrybucja były zakazane prawnie. Zazwyczaj są to ich analogi pod względem budowy chemicznej i właściwości psychoaktywnych. Handel nimi odbywał się początkowo legalnie, w punktach stacjonarnych nazywanych sklepami z dopalaczami (ang. smart shops). W wyniku zmian legislacyjnych posiadanie i dystrybucja wszystkich substancji psychoaktywnych i ich prekursorów zostały uznane za prawnie zabronione. Mimo to wielu użytkowników nie zaprzestało używania dopalaczy, które obecnie pozyskiwane są głównie za pośrednictwem internetu oraz handlarzy ulicznych (dilerów).

Użytkownicy dopalaczy to w większości nastolatki i młodzi dorośli, często uczestnicy imprez klubowych i festiwali muzycznych. Część z nich przyjmuje dopalacze w celu poprawy wydolności umysłowej (osoby intensywnie uczące się, pracujące umysłowo) lub fizycznej (sportowcy). Niektóre nowe substancje psychoaktywne są sprzedawane jako środki mające wywołać efekt inny niż psychoaktywny i są kierowane do osób pragnących uzyskać zmniejszenie masy ciała lub poprawę sprawności seksualnej. Po dopalacze sięgają też ci, którzy z racji wykonywanego zawodu bądź na mocy orzeczenia sądu mogą być rutynowo poddawani badaniom na obecność narkotyków w organizmie, licząc, że substancja nie zostanie wykryta za pomocą standardowych testów.[1,7,9]

Obecne na rynku nowe substancje psychoaktywne to głównie związki chemiczne będące substytutami narkotyków, takich jak marihuana, amfetamina, ecstasy, LSD. Najczęściej mają postać suszu roślinnego przeznaczonego do palenia, proszków zażywanych donosowo lub tabletek. Niektóre są aplikowane na błonę śluzową jamy ustnej w postaci bibuł jonowymiennych, inne wprowadzane są do organizmu drogą dożylną.[8]

Przyczyny zatruć dopalaczami

Zatrucia nowymi substancjami psychoaktywnymi często są skutkiem przyjęcia ich zbyt dużej dawki, co może wynikać ze zmiany tolerancji na działanie przewlekle przyjmowanej substancji psychoaktywnej lub też zakupu substancji o większej niż zazwyczaj czystości chemicznej.[3]

Do wystąpienia zatrucia predysponuje również przyjęcie więcej niż jednej substancji psychoaktywnej i interakcje pomiędzy nimi. Produkty nazywane dopalaczami często zawierają więcej niż jedną substancję działającą na ośrodkowy układ nerwowy. Użytkownicy dopalaczy niejednokrotnie przyjmują substancje wraz z alkoholem, narkotykami i lekami w celu nasilenia działania psychoaktywnego, np. łączenie tryptamin z inhibitorami monoaminooksydazy, albo by osłabić działanie przyjętej substancji za pomocą benzodiazepin lub alkoholu.[4,8]

Obserwuje się też przypadki przyjęcia substancji w celach samobójczych, a także zatruć niezamierzonych, spowodowanych podaniem substancji przez osoby trzecie, lub przedostania się narkotyku do organizmu podczas usiłowania przemytu. Część zatruć nie wynika z działania przyjętej substancji psychoaktywnej, lecz z toksyczności obecnych w zażywanym produkcie zanieczyszczeń.[3]

Substancje występujące w dopalaczach

Small 6571

Tabela 1. Charakterystyka najczęściej występujących grup dopalaczy.[8]

Najczęściej wykrywane w próbkach dopalaczy badanych przez Główny Inspektorat Sanitarny są syntetyczne kanabinoidy (AB-CHMINACA, MDMB-CHMICA) oraz katynony (4-CMC, 4-metylo-N,N-DMC, 4-EEC). Rzadziej identyfikowane są substancje halucynogenne, substancje psychostymulujące inne niż katynony oraz substancje o depresyjnym działaniu na układ nerwowy. Ich charakterystykę przedstawiono w tab. 1.

Syntetyczne kanabinoidy, podobnie jak marihuana i haszysz, działają na receptory kanabinoidowe CB1 i CB2. Większość z nich wykazuje silniejsze niż w przypadku kanabinoidów pochodzenia roślinnego powinowactwo do tych receptorów. Zazwyczaj występują one w postaci suszu roślinnego nasączonego substancją psychoaktywną, przeznaczonego do palenia.[9]

Substancje psychostymulujące, m.in. fenyloetyloaminy, katynony, benzofurany, zwiększają transmisję noradrenergiczną, dopaminergiczną i serotoninergiczną, intensyfikując wydzielanie neuroprzekaźnika do szczeliny synaptycznej lub hamując jego wychwyt zwrotny. Niektóre z nich działają jednocześnie jako inhibitory monoaminooksydazy, enzymu biorącego udział w metabolizowaniu neuroprzekaźników.[9] Są one przyjmowane zazwyczaj doustnie lub donosowo. Po zażyciu donosowym efekt działania występuje szybciej i utrzymuje się krócej w stosunku do podania drogą doustną. Metamfetamina, tzw. kryształ, bywa palona w lufkach lub podawana dożylnie.[9]

Obecne w dopalaczach substancje o przeważającym działaniu halucynogennym wykazują dwojaki mechanizm działania. Syntetyczne fenyloetyloaminy o przeważającym działaniu halucynogennym (serii 2C-x i 25x-NBOMe) działają poprzez agonizm receptorów serotoninowych 5-HT2A, podobnie jak amid kwasu lizergowego (LSD), grzyby z rodziny Psilocybe i szałwia wieszcza (Salvia divinorum). Inne, jak ketamina czy fencyklidyna, są antagonistami receptora NMDA, wywołują objawy psychotyczne przez dysocjacyjne działanie na ośrodkowy układ nerwowy.[8,9]

W skład dopalaczy mogą wchodzić także substancje o działaniu depresyjnym na układ nerwowy. Należą do nich m.in. agoniści receptorów GABA, w tym benzodiazepiny, γ-hydroksymaślan (GHB, tzw. liquid ecstasy) oraz γ-butyrolakton (GBL).[9] Tego rodzaju substancje bywają również podawane osobom trzecim bez ich wiedzy i zgody jako tzw. pigułki gwałtu.[8]

Niektóre ze środków zastępczych zawierają pochodne opioidowe. Charakterystyczne dla ich działania jest uczucie euforii, sedacja oraz – przeciwnie do większości innych substancji psychoaktywnych – zwężenie źrenic. Jedną z bardziej niebezpiecznych substancji z tej grupy jest dezomorfina, znana pod nazwą „krokodyl”, sprzedawana jako zamiennik heroiny.

Small 6617

Tabela 2. Działanie psychoaktywne substancji występujących w preparatach dostępnych bez recepty.[8]

Istotną część obserwowanych w praktyce klinicznej zatruć substancjami psychoaktywnymi stanowią stany związane ze stosowaniem dostępnych bez recepty leków niezgodnie z ich przeznaczeniem. Dotyczy to głównie preparatów złożonych stosowanych w objawowym leczeniu przeziębienia, zawierających kodeinę, pseudoefedrynę lub dekstrometorfan. Kodeina jest agonistą receptorów opioidowych i podobnie jak inne substancje z tej grupy wykazuje działanie euforyzujące, pseudoefedryna działa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy, a dekstrometorfan wywołuje zaburzenia świadomości i halucynacje poprzez mechanizm dysocjacyjny, podobnie jak np. ketamina. W celu uzyskania efektu odurzającego bywa stosowana także benzydamina, niesteroidowy lek przeciwzapalny będący składnikiem dostępnego na rynku płynu do irygacji, mający działanie halucynogenne i euforyzujące.[8] Charakterystykę substancji psychoaktywnych dostępnych w lekach sprzedawanych bez recepty przedstawia tab. 2.

Objawy zatrucia dopalaczami

Objawy psychopatologiczne

Objawy zatrucia nowymi substancjami psychoaktywnymi o działaniu psychostymulującym nie odbiegają znacząco od efektów intoksykacji narkotykami, takimi jak kokaina, amfetamina lub ecstasy.[1] Obejmują one: subiektywne poczucie zwiększonej energii, wzrostu koncentracji uwagi i zwiększonej empatii, wielomówność, euforię lub drażliwość, niepokój, agresję, lęk, napady paniki, wrażenie zwiększonej intensywności bodźców zmysłowych, bezsenność, zmniejszenie łaknienia i pobudzenie seksualne.[1,2,7,9] Psychoza występująca w związku z odurzeniem manifestuje się podejrzliwym nastawieniem do otoczenia, urojeniami zazwyczaj o charakterze prześladowczym bądź wielkościowym oraz omamami, przeważnie wzrokowymi.[1] Przebywanie osoby odurzonej w obfitym w bodźce zmysłowe, tłocznym, stresogennym otoczeniu powoduje wystąpienie zaburzeń psychotycznych.[9] Po kilku, kilkunastu godzinach od zażycia substancji występują objawy określane przez użytkowników jako tzw. zjazd, obejmujące lęk, drażliwość, pobudzenie, depersonalizację, uczucie wyczerpania i poczucie potrzeby przyjęcia kolejnej dawki substancji psychoaktywnej.[2,7]

Zatrucie kanabinoidami manifestuje się zaburzeniami orientacji, pamięci, koncentracji uwagi i myślenia (gonitwa myśli, obecność przekonań urojeniowych o treści prześladowczej), zmianami nastroju, pobudzeniem, lękiem, zniekształceniem poczucia czasu i przestrzeni, depersonalizacją i derealizacją, zaburzeniami snu, niekontrolowanymi wybuchami śmiechu, zaburzeniami mowy.[1,2,7-9] Mogą wystąpić ilościowe zaburzenia świadomości ze śpiączką włącznie.[9] Psychozy występują zazwyczaj u osób z wywiadem wcześniej stwierdzanych bądź występujących w rodzinie zaburzeń psychotycznych i mogą nie ustępować przez kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy po zatruciu.[1,8]

Dopalacze o działaniu głównie halucynogennym powodują omamy wzrokowe i słuchowe połączone z wrażeniem depersonalizacji oraz urojenia prześladowcze. Objawom psychotycznym mogą towarzyszyć zaburzenia świadomości (splątanie, majaczenie), drażliwość, pobudzenie psychomotoryczne. Pacjent, szczególnie w sytuacji gdy doznania psychotyczne są dla niego nieprzyjemne, przerażające (bad trip), może być agresywny w stosunku do otoczenia, dokonywać samouszkodzeń, podejmować zachowania samobójcze.[1,7,8]

Agoniści receptorów GABA wywołują sedację, poczucie euforii, łatwość nawiązywania interakcji społecznych, zwiększenie libido, rozhamowanie seksualne, niepamięć wsteczną. Większe dawki powodują zaburzenia świadomości ze śpiączką włącznie.[9]

Objawy somatyczne

Syntetyczne kanabinoidy powodują: przekrwienie spojówek, rozszerzenie źrenic, suchość w ustach, ból głowy, nadmierne pocenie, hipertermię, zaburzenia oddychania, duszności, tachykardię, rzadziej bradykardię, zaburzenia rytmu serca, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, zaburzenia widzenia, drżenia i dystonie mięśniowe, zaburzenia koordynacji ruchowej.[1,2,9] Kurczowe bóle brzucha występujące po zażyciu syntetycznych kanabinoidów mogą świadczyć o zanieczyszczeniu narkotyku ołowiem.[3]

Objawy zatrucia środkami sympatykomimetycznymi obejmują wzmożoną potliwość, hipertermię, tachykardię, podwyższone wartości ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, skurcz naczyń obwodowych, duszność, rozszerzenie źrenic, szumy uszne, parkinsonizm, zwiększenie napięcia mięśniowego, wygórowanie odruchów, drgawki, przeczulicę, szczękościsk, bruksizm, nudności, wymioty, spadek łaknienia, bóle brzucha, zatrzymanie moczu.[1,7-9] Użytkownicy syntetycznych katynonów obserwowali u siebie również zasinienie i ochłodzenie skóry palców rąk i stóp, zaburzenia widzenia, chemiczną woń potu oraz wrażenie obecności pasożytów na skórze.[9]

Zatruciom dopalaczami o przeważającym działaniu halucynogennym towarzyszy zazwyczaj tachykardia, wzrost ciśnienia tętniczego i rozszerzenie źrenic.[1] Może też występować nadmierna potliwość, wzrost temperatury ciała, nudności, wymioty, biegunki, wzmożenie odruchów i napięcia mięśni. 25x-NBOMe mogą powodować tunelowe zwężenie pola widzenia, a dysocjanty – oczopląs obrotowy.[8]

Substancje wpływające na przekaźnictwo serotoninowe, m.in. ecstasy, metamfetamina, katynony czy fenyloetyloaminy, mogą powodować wystąpienie zespołu serotoninowego objawiającego się:

  • wzmożoną aktywnością autonomiczną: tachykardia, gorączka, rozszerzenie źrenic, potliwość, biegunka,
  • zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi: wygórowanie odruchów, klonus, zwiększenie napięcia mięśniowego, drżenie, akatyzja,
  • zaburzeniami psychicznymi: pobudzenie psychoruchowe, majaczenie.[9]


Niektóre z obserwowanych objawów mogą mieć związek z drogą wprowadzania substancji psychoaktywnej do organizmu. Donosowe przyjmowanie substancji może skutkować wystąpieniem krwawień z nosa, dolegliwości bólowych w obrębie jamy nosowej i gardła oraz perforacją przegrody nosowej.[1] U użytkowników dopalaczy w postaciach do palenia stwierdza się z kolei zaczerwienienie i przekrwienie spojówek oraz chemiczną woń oddechu, ciała i odzieży.[1]

Diagnostyka

Mimo że wiele nowych substancji psychoaktywnych nie jest wykrywalnych za pomocą używanych w praktyce testów laboratoryjnych, w każdym przypadku podejrzenia zatrucia tymi środkami należy wykonać badanie toksykologiczne krwi lub moczu w celu stwierdzenia ewentualnej kointoksykacji.[1] Niektóre składniki dopalaczy mogą też dawać pozytywne reakcje krzyżowe w testach na obecność np. amfetaminy czy marihuany.

Oprócz badania toksykologicznego niezbędne jest wykonanie panelu badań laboratoryjnych, ponieważ zatrucie substancjami psychoaktywnymi może skutkować również powikłaniami somatycznymi. Należy też pamiętać, że objawy zaburzeń świadomości, np. majaczenia, mogą występować nie tylko w przebiegu ostrych psychoz czy odurzenia substancjami psychoaktywnymi, lecz także wynikać z nierównowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, zaburzeń metabolicznych (niewydolność wątroby lub nerek), dekompensacji krążeniowej (zaburzenia rytmu serca, znaczny wzrost ciśnienia tętniczego, niedokrwienie mięśnia sercowego) lub infekcji.

Panel badań laboratoryjnych do wykonania u pacjenta z podejrzeniem zatrucia dopalaczami powinien obejmować:

  • morfologię krwi obwodowej,
  • stężenie glukozy,
  • stężenia elektrolitów: sodu, potasu, wapnia i chlorków,
  • badania równowagi kwasowo-zasadowej,
  • stężenia białka i albumin,
  • parametry nerkowe: mocznik i kreatyninę,
  • parametry wątrobowe: aminotransferazy, fosfatazę alkaliczną i bilirubinę.


W przypadku nasilonych objawów ze strony układu krążenia konieczne może być oznaczenie dodatkowo enzymów sercowych. Przy podejrzeniu rabdomiolizy, gdy u pacjenta występują drgawki, wzmożone napięcie mięśniowe lub ból kończyn, należy oznaczyć aktywność kinazy fosfokreatynowej.[1]

Z uwagi na ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca wywołanych przez składniki dopalaczy oraz interakcji z lekami przeciwpsychotycznymi zasadne jest wykonanie u każdego pacjenta badania EKG i dokonanie pomiaru długości odcinka QT.[9]

Rozpoznanie różnicowe

W diagnostyce różnicowej psychoz należy uwzględnić:

  • choroby ośrodkowego układu nerwowego: udary, nowotwory, zapalenie mózgu, również w przebiegu chorób, takich jak kiła czy AIDS, zapalenia naczyń mózgowych, choroby neurodegeneracyjne (choroba Parkinsona, choroba Huntingtona), encefalopatie gąbczaste, padaczkę, stany po urazach czaszkowo-mózgowych, obrzęk mózgu, wodogłowie,
  • zaburzenia psychiczne wtórne do zaburzeń metabolicznych: nadczynność tarczycy, hipo- i hiperglikemia, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, zapalenie trzustki, niewydolność wątroby lub nerek,
  • zatrucia lekami: glikokortykosteroidami, β-adrenolitykami, β-mimetykami, glikozydami nasercowymi, środkami znieczulającymi, lewodopą, antybiotykami, lekami przeciwmalarycznymi,
  • zatrucia innymi substancjami: alkoholem, tlenkiem węgla, pestycydami, metalami ciężkimi,
  • inne choroby somatyczne: niedokrwistości, porfirie, choroba Wilsona, choroby reumatologiczne (toczeń rumieniowaty układowy, zapalenia naczyń), niedobory witamin z grupy B,
  • endogenne zaburzenia psychiczne, takie jak schizofrenia czy epizod maniakalny,
  • zespoły majaczeniowe o różnej etiologii.[3,5,6]

Leczenie

Postępowanie niefarmakologiczne

Objawy psychotyczne w przebiegu zatruć substancjami psychoaktywnymi w większości przypadków ustępują samoistnie. W części przypadków wystarczające może być:

  • umieszczenie pacjenta w spokojnym, cichym otoczeniu,
  • podjęcie próby niefarmakologicznego opanowania pobudzenia poprzez empatyczny, uspokajający kontakt słowny i pozawerbalny,
  • obserwacja stanu pacjenta,
  • monitorowanie parametrów życiowych, zwłaszcza w przypadku obecności nasilonych objawów wegetatywnych,
  • jeżeli substancja została przyjęta krótki czas wcześniej, doustnie, w znacznej ilości – zasadne może być podanie węgla aktywowanego,
  • jeżeli pacjent stanowi zagrożenie dla swojego życia lub życia i zdrowia innych osób, zasadne jest zastosowanie przymusu bezpośredniego.[1,6]


Wskazane jest zasięgnięcie konsultacji psychiatrycznej, szczególnie w przypadku pacjentów ze znacznie nasilonymi lub przedłużającymi się objawami psychotycznymi.[1]

Farmakoterapia

W leczeniu farmakologicznym psychoz w przebiegu intoksykacji substancjami psychoaktywnymi najczęściej stosuje się benzodiazepiny i leki przeciwpsychotyczne.

Benzodiazepiny są substancjami o działaniu uspokajająco-nasennym, zwiotczającym mięśnie oraz przeciwdrgawkowym. Są skuteczne w opanowywaniu pobudzenia oraz lęku, nie wykazują natomiast działania przeciwpsychotycznego. W zatruciach substancjami psychostymulującymi stosowanie benzodiazepin zmniejsza ryzyko wystąpienia zawału mięśnia sercowego i krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego.[6] Są one również przydatne do opanowania pobudzenia psychoruchowego, agresji, drgawek i nadaktywności układu współczulnego w przebiegu intoksykacji kanabinoidami i środkami psychostymulującymi.[2,3] W zatruciach innymi substancjami, np. halucynogennymi, benzodiazepiny należy stosować ostrożnie i tylko wtedy, gdy jest to konieczne.[6] Leki z tej grupy są przeciwwskazane u pacjentów będących pod wpływem alkoholu.[6]

W niektórych przypadkach może być konieczne podanie leków przeciwpsychotycznych.[2,3] Należy jednak pamiętać, że stosowanie neuroleptyków w przypadkach zatruć substancjami psychoaktywnymi wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko interakcji. Środki psychostymulujące, np. metamfetamina, podobnie jak leki przeciwpsychotyczne, mogą powodować wydłużenie odcinka QT.[2,9] Zarówno neuroleptyki, jak i niektóre nowe substancje psychoaktywne (katynony i inne fenyloetyloaminy) mogą obniżać próg drgawkowy.[1]

Preferowane powinny być leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji ze względu na mniejsze ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych, pozytywny wpływ na nastrój i procesy poznawcze oraz antagonizm receptorów 5-HT2A odpowiadających za działanie halucynogenne większości substancji psychodysleptycznych.[4] W literaturze opisano przypadki skutecznego leczenia psychoz wywołanych przez środki psychoaktywne z zastosowaniem haloperydolu, droperydolu, rysperydonu, olanzapiny czy zuklopentyksolu.[2] Nie jest zalecane stosowanie olanzapiny w postaci domięśniowej w połączeniu z benzodiazepinami z uwagi na ryzyko wystąpienia niedociśnienia, bradykardii i depresji oddechowej.[5]

O ile jest to możliwe, zaleca się raczej stosowanie preparatów doustnych niż domięśniowych. Przymusowe podawanie leków w postaci iniekcji jest często traumatyzującym doświadczeniem dla pacjenta i nie sprzyja budowaniu właściwej relacji terapeutycznej pomiędzy nim a personelem.[6] Wskazanie do podania leków domięśniowo stanowi konieczność bardzo szybkiego opanowania pobudzenia oraz brak współpracy pacjenta. Niektóre leki przeciwpsychotyczne są dostępne także w postaci roztworów doustnych (haloperydol, rysperydon) lub w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (arypiprazol, olanzapina, rysperydon), co pozwala uzyskać lepszą kontrolę przyjmowania leków przez pacjenta niż przy zastosowaniu tabletek powlekanych.

Small 6735

Tabela 3. Niektóre leki mogące mieć zastosowanie w leczeniu psychoz po zażyciu dopalaczy (dawkowanie podano na podstawie charakterystyki produktu leczniczego).

Można w uproszczeniu przyjąć, że w przypadkach podejrzeń zatrucia syntetycznymi kanabinoidami lub środkami o przewadze działania psychostymulującego jako leki pierwszego rzutu należy stosować benzodiazepiny, natomiast w psychozach wywołanych przyjęciem substancji halucynogennych leczeniem z wyboru są leki przeciwpsychotyczne, przy czym, o ile jest to możliwe, należy raczej preferować neuroleptyki drugiej generacji. Dawkowanie niektórych leków mogących mieć zastosowanie w leczeniu psychoz wywołanych zatruciem dopalaczami przedstawiono w tab. 3.

Swoiste odtrutki

Niektóre dopalacze mogą zawierać w swoim składzie opioidy, np. dezomorfinę, benzodiazepiny, bądź naturalne lub syntetyczne substancje antycholinergiczne, np. alkaloidy bielunia dziędzierzawy. W przypadkach intoksykacji tego rodzaju substancjami można zastosować specyficzne odtrutki. W zatruciu opioidami podaje się nalokson, benzodiazepinami – flumazenil, a substancjami antycholinergicznymi – fizostygminę.[3]

Postępowanie po ustabilizowaniu stanu klinicznego

Hospitalizacja z powodu zatrucia substancjami psychoaktywnymi może stanowić dla pacjenta okazję do zaprzestania bądź ograniczenia ilości przyjmowanych substancji psychoaktywnych oraz do podjęcia leczenia odwykowego. Przed wypisaniem ze szpitala należy przeprowadzić z pacjentem rozmowę na temat szkód zdrowotnych związanych z przyjmowaniem substancji i motywować go do utrzymywania abstynencji.[1] Warto również udostępnić adresy i telefony ośrodków specjalizujących się w terapii uzależnień.

Należy również pamiętać, że każde podejrzenie zatrucia środkami zastępczymi winno być zgłoszone Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu.

Podsumowanie

Właściwe postępowanie w przypadku podejrzenia zatrucia nowymi substancjami psychoaktywnymi obejmuje:

  • wywiad ukierunkowany na rodzaj przyjętej substancji, sposób, w jaki została ona dostarczona do organizmu, ewentualne wcześniejsze leczenie psychiatryczne lub odwykowe,
  • wykonanie badania toksykologicznego, dodatkowych badań laboratoryjnych i EKG,
  • próbę opanowania agitacji za pomocą metod niefarmakologicznych,
  • wybór odpowiedniego leczenia farmakologicznego z zastosowaniem przedstawionych powyżej kryteriów,
  • skierowanie pacjenta do lecznictwa odwykowego po ustabilizowaniu stanu klinicznego.

Artykuł ukazał się

Okladki psychiatria 06 2018 1

Czasopismo

Psychiatria po Dyplomie

Zaprenumeruj

Prenumerata

Stany Nagłe po Dyplomie

Nr 04 (październik) / 2018

Nowe publikacje

Książka

Stany nagłe niemedyczne

19,90 zł

Wideo


EKG w stanach nagłych – zaskakujące przypadki
Ostra duszność - różnicowanie i pierwsze kroki
Zawał serca czy zator tętnicy płucnej?
Zobacz więcej wideo na MedVOD

Polecane artykuły

27475

Psychoza po dopalaczach – postępowanie dyżurowe

Lek. Karolina Wilczyńska, lek. Katarzyna Simonienko, lek. Mikołaj Kwiatkowski, dr hab. med. Napoleon Waszkiewicz, lek. Natalia Wygnał

Nowe substancje psychoaktywne, zwane dopalaczami, są przyczyną zatruć wymagających interwencji medycznej, a także mogą wywoływać ostre stany psychotyczne, które należy różnicować z pierwotnymi zaburzeniami psychicznymi.